Şam Babası Ne Demek? Şam Babası Hikayesi

Çocukluğumdan beri “Şam babası” deyimini sık sık duyarım. Ama anlamını tam olarak anladığımı söyleyemem. Hep ilgimi çeken, biraz da ürküten gizemli bir tanımlama olmuştur. Sonunda merakım ağır bastı ve bu deyimin nereden geldiğini, ne anlama geldiğini araştırdım. Size de kendi deneyimlerimle zenginleştirerek aktarmak istedim.

Şam Babası Nedir?​

Türkçe’de “Şam babası”, sorumsuz ve ilgisiz babaları tanımlamak için kullanılır. Ailesiyle, çocuklarıyla ilgilenmeyen, onların ihtiyaçlarını karşılamayan, başıboş bırakan babalar için bir nevi hakaret olarak karşımıza çıkar bu deyim.

Peki, Bu İfade Nereden Geliyor?​

Araştırmalarım bana “Şam babası” deyiminin ortaya çıkışıyla ilgili birkaç hikaye sundu. Bunlar biraz şehir efsanesi de içerebilir, ancak bu ifadenin kültürel kodlarımıza nasıl işlediğine dair fikir veriyor:

Hikaye 1: Osmanlı dönemine uzanan bu hikayeye göre, Şam bölgesi tarihte fakirlikle mücadele etmesiyle bilinirmiş. Oradaki bazı babalar, ailelerini daha iyi koşullarda yaşatmak için uzun yollara çıkar, gurbete giderlermiş. Ancak bu gurbet macerası öyle haftalarla, aylarla sınırlı kalmazmış. Bazı babalar yıllarca dönmez, ailelerinden kopuk, onlara destek olmadan bir ömür tüketirlermiş. Bu nedenle çocuklarını, hatta belki eşini geride bırakan Şamlı babalar kötü ün kazanmış ve deyime konu olmuş.

Hikaye 2: Yine Osmanlı döneminde savaşlar nedeniyle kimi babalar cepheye gönderilirmiş. Şam bölgesi de uzaklığı, ulaşım zorluğu sebebiyle askerden dönenlerin ya çok çok geç haber verebildiği, ya da dönüp de ailesini bulamadığı bir yermiş. Bu durum da çocuklarını terk etmiş gibi görünen babalara bağlanmış.

Hikaye 3: Şam, eski dönemlerde ticaret yolları üzerinde önemli bir merkez olduğundan tüccarlar sık sık buraya giderlermiş. Ancak Şam aynı zamanda eğlence hayatıyla da ünlüymüş. Bazı tüccarlar aylarca Şam’da kalır, işlerinden çok zevk-ü sefa içinde yaşarlarmış. Çoluk çocuk akıllarına bile gelmezmiş. Bu da yine deyimin ortaya çıkmasında etkili olmuş olabilir.

Hangisi tam olarak doğru bilemeyiz, belki de bunlar birleşerek “Şam babası”nı doğurmuştur. Ancak ifadede Şam vurgusu olması şehrin özel bir yeri olduğunu kanıtlıyor.

Günümüzde “Şam Babası”​

Elbette artık Osmanlı yok, gurbetçilik, savaşlar aynı şekilde yaşanmıyor. Ama ilgisiz babalar ne yazık ki varlığını sürdürüyor. Günümüzde “Şam babası” kavramı, sorumluluktan kaçan, ailesinin hem maddi hem de manevi ihtiyaçlarını karşılamaktan uzak duran babaları tanımlamak için kullanılıyor. Aileye yeterli desteği vermeyen, çocuklarının gelişimine özen göstermeyen, belki de evi terk edip ortadan kaybolan her baba, ne yazık ki bu sıfatla anılabiliyor.

“Şam Babası”nın Yarattığı Etkiler​

Bu deyimin yaygın kullanımının, sorumsuz babalar üzerinde belki biraz caydırıcı etkisi vardır diye ümit etmek isterim. Ancak daha önemlisi, böyle bir tanımlamanın toplumumuzda yer etmiş olması gösteriyor ki babalık rolü, önemi hala yeterince anlaşılmış değil. Çocukların sadece anne sevgisine değil, sağlıklı bir şekilde baba figürüne de ihtiyacı olduğu bilinci daha da yerleşmeli diye düşünüyorum.

Sıkça Sorulan Sorular​

• Her ilgisiz baba Şam babası mıdır? Hayır, tabii ki ilgisizlik dereceleri vardır. Bazı babalar şartlar gereği ailesinden bir süre ayrı kalabilir ama iletişimi sürdürür, sorumluluk bilincinden uzaklaşmaz. Şam babası dendiğinde işin artık terk etmeye, sorumlulukları tamamen başkalarına yıkmaya varan bir hali kastediliyor.
• Şam babası olan çocukların durumu ne olur? Maalesef çok olumsuz etkilenirler. Hem maddi desteğin eksikliği, hem de babanın yokluğunun yarattığı sevgi açığı çocuklarda derin yaralar açabilir. Kendilerini değersiz hissedebilirler, özgüven problemleri yaşayabilirler, yetişkinliklerinde de sağlıklı ilişkiler kurmakta zorlanabilirler.
• Sadece babalar mı Şam babası olur? Hayır, bazen annelerin de benzer bir sorumluluktan kaçış hali olabilir. Ancak tarihsel, kültürel sebeplerden ötürü deyim “Şam babası” şeklinde erkekleri işaret ediyor.

Bir Forumcu Olarak Önerilerim​

Bu konuda yazarken kendi aile ilişkilerimden örnekler vermek istemedim, o çok özel. Ama şunu söyleyebilirim ki benim babam gerçek bir baba! Her anlamda bana destek olmuş, değerli hissettirmiş, yolumu aydınlatmış bir insan… Herkes bu kadar şanslı olmayabilir fakat herkes iyi bir baba OLABİLİR.

• Çocuklarınızın fiziksel ihtiyaçlarını karşılamak kadar duygusal ihtiyaçlarına da duyarlı olun.
• Onlarla bol bol zaman geçirin, kaliteli zaman ayırın, oyunlar oynayın.
• İlgi alanlarına, yeteneklerine destek olun.
• Sorumluluk bilinci aşılayın ama sevgiyle, şefkatle.
• Çocuklarınıza her zaman, her koşulda sevildiklerini, değerli olduklarını hissettirin.

​

Son Söz​

Çoğu insanın en hassas noktası ailesidir. “Şam babası” gibi acımasız bir tanımlama aslında ne kadar can yakıcı olabileceği üzerinde düşünmemiz gereken bir mesele. Bir babanın duyabileceği en kötü söz herhalde budur. Umalım ki bu ifadeyi kullanma ihtiyacı duyacağımız durumlar en aza insin, babalık görevlerini severek yerine getiren erkekler çoğalsın! Dilerim hepimizin hayatında bizi koşulsuz seven, destekleyen babalar ya da baba figürleri olsun!