Tartışmacı Anlatım Nedir? Özellikleri ve Örnekleri

Tartışmacı anlatım, okurun düşüncelerini ve alışılmış kalıplarını değiştirmeye yönelik anlatım türüdür. Temel olarak anlatıcı tarafından öne sürülen düşünce, duygu ve kanılar değiştirilmek istenmektedir. Sadece yazı olarak değil sözel olarak da tartışmacı anlatım yapılabilir. Bu tür anlatılarda karşı çıkma, değiştirme çabası, değiştirmek istenilenlerin yerine koyulmak istenen görüşler bulunur.

Tartışmacı anlatımda düşünceyi geliştirme aşamasında farklı savlar öne sürülebilir. Ayrıca kanıtlama ve tanık gösterme de sık olarak tercih edilir. Anlatıda iki karşıt düşünce temel alınıp kıyaslama yapıldığı gibi baskın çıkarılmak istenen bir düşünce tek taraflı olarak da anlatılabilir. Düşüncenin doğrulanması, savunulması veya bir düşünceye karşı çıkılması için tez ve antitez uygulanmaktadır. Görüşlerin birbirine bağlanması için de “fakat, ancak, ama, yalnız, oysa” gibi bağlaçlardan yararlanmak söz konusudur.

Tartışmacı Anlatımın Özellikleri Nelerdir?​

Tartışmacı anlatım özellikleri şu şekildedir;

• Dil göndergesel yani karşı tarafa en iyi ulaşacak şekilde kullanılır.
• Duygu ve düşünceler kesin, kısa ve anlaşılırdır.
• Tartışmacı anlatım genelde sohbet havasında geçer ancak burada baskın olan görüşün karşı tarafa kabul ettirilmesine çalışılır.
• Açıklayıcı şekilde düşüncelere yer verilir. Bir düşünce neden savunuluyorsa onun nedenleri de ortaya koyulur.
• Dilde olabildiğince sade ve gösterişsiz ifadeler yer alır.
• Karmaşık ve anlaşılması güç ifadelerden uzak durulur.
• Ses akışını bozmakta olan, söylenmesi güç olan kelimeler kullanılmaz.
• Karşı çıkılan ve savunulan görüşlere de yer verilir.
• Kıyaslama yapılıyorsa farklı bakış açıları da ele alınır.
• Makale, deneme, fıkra gibi metinlerde yer aldığı gibi bir roman veya öyküde de tartışmacı anlatım kullanılabilir.
• Eleştirel bir dil hakimdir.

Tartışmacı Anlatım Örneği​

Tartışmacı anlatım örneği kıyaslamanın, eleştirel tutumun ve yargılamanın olduğu örneklerdir: “ABD kimisine göre hayaller ülkesi kimilerine göreyse yaşanılmaz bir yer. Ben daha çok ABD’nin yaşanılmaz bir yer olduğunu düşünüyorum. Kapitalist sistem burada o kadar doğal bir hale bürünmüş ki acımasız ekonomik gerekçeler altında herkes eziliyor.

Aynı zamanda herkes keskin bir bireycilik peşinde ve tam anlamıyla sokak düşüp ölseniz kimse size yardıma gelmiyor. ABD’de yaşamak filmlerde hayaller ülkesi olarak sunulmasına rağmen tek geçer nedenin para olduğu bir ülkede gerçekten yaşamak ciddi anlamda büyük bir yıkımı yaratıyor.”

Tartışmacı Anlatımda Hangi Zaman Kullanılır?​

Tartışmacı anlatımda birden fazla zaman kullanılır. Baskın olarak geçmiş zaman tercih edilir çünkü kıyaslama yapılanlar arasındaki farkları ortaya koymak için örnekleme yapılır. Bunun yanında şimdiki zaman ve gelecek zaman da yine tartışmacı anlatımda kullanılan zaman biçimleridir.

Tartışmacı Paragraf Nedir?​

Tartışmacı paragraf, tartışma konusunun asıl olarak işlendiği paragraftır. Bu paragraf kesin yargıyı belirten ifadeler ile başlar, örnekleme veya kıyaslama yapılır ve yine kesin yargı ile bitirilir. Okur için bu paragraflar metnin temel kısımlarını oluşturur.

Tartışmacı Anlatım Nasıl Anlaşılır?​

Tartışmacı anlatım anlamak için belirli noktalara bakmak gerekir;

• Metinde bir görüş öne çıkarılıyorsa,
• Kıyaslama sonucunda bir şeyler eleştiriliyorsa,
• Kesin ve yargı bildiren ifadeler kullanılıyorsa,
• Eleştiri konusu yapılan şeyin yerine daha iyisi öne çıkarılıyorsa tartışmacı anlatım söz konusudur.

Açıklayıcı ve Tartışmacı Anlatım Farkları​

Açıklayıcı ve tartışmacı anlatım farkları şu şekildedir;

• Açıklayıcı anlatım karşı tarafa sadece bilgi verir, yargılarını değiştirmeyi hedeflemez. Tartışmacı anlatımda ise karşı taraf ikna edilmelidir.
• Açıklayıcı anlatımda tek konu işlenir, tartışmacı anlatımda en az iki konu bulunur.
• Açıklayıcı anlatım bilgi temelliyken tartışmacı anlatım daha çok sohbet havasında geçer.
• Açıklayıcı anlatımda duygu ve düşünceler kısadır, tartışmacı anlatımda ise duygu ve düşünceler baskındır.